Kawa to najpopularniejszy napój świata. Co rano stawia na nogi miliony ludzi, po południu łagodzi psychiczne zmęczenie i odpręża. Rodzaje i właściwości kawy.

Ojczyzną kawy jest Etiopia. Tam właśnie kilkaset lat przed naszą erą, ludy zamieszkujące górskie tereny jako pierwsze korzystały z dobrodziejstw tej rośliny. Dopiero w późniejszych czasach rozwijający się handel głównie kupców arabskich wpłynął na przewiezienie ziaren kawy do północnej Afryki, gdzie kawa po raz pierwszy stała się rośliną uprawianą na szerszą skalę. Z Afryki kawa przywędrowała do Europy i Indii, sukcesywnie zwieszając swoją popularność.

Podobno…

W wielu różnych społeczeństwach funkcjonuje kilka legend mówiących o pierwszym spożyciu kawy jako napoju. Podobno najbliższa prawdzie jest ta, która mówi, iż podróżująca po Etiopii kobieta zaobserwowała niezwykle pobudzone kozy. Gdy zauważyła, że kozy jedzą pewien gatunek roślin, postanowiła również spróbować tych samych owoców, co kozy. Po ich zjedzeniu odczuła podobny przypływ energii.

Uprawa kawy

Kawa otrzymywana jest z krzewów lub drzewek pestkowych kawowca dochodzących do 10 metrów wysokości. W ciągu roku zbiera się je od jednego do nawet trzech razy. Średnia światowa wydajność z 1 hektara wynosi ok. 680 kilogramów. Jedno drzewko kawowe owocuje zwykle przez około 20 lat dając tym czasie przeciętnie zbiory od 1 do 5 kilogramów. Aby więc otrzymać 60-kilogramowy worek kawy, należy oberwać kilka a nawet kilkanaście i więcej drzewek. Drzewko kawowe zaczyna kwitnąć dopiero po upływie 3 – lat od chwili zasadzenia, a pierwsze owoce pojawiają się po około 15 tygodniach od zakwitnięcia.

Produkcja kawy

Kolor naturalnej, surowej kawy jest zielony lub żółty. Im kawa jest starsza, tym staje się bledsza i tym zawiera słabszy aromat. Ziarna kawy surowej ulegają prażeniu w temperaturze od 200 do 280 C°. Efektem palenia kawy jest ostateczna zmiana jej koloru na ciemno brązowy. Dzieje się tak między innymi z uwagi na zawartą pewną ilość cukru, który pod wpływem temperatury uaktywnia się karmel. W procesie palenia kawa traci około 20 % swojej masy, lecz jednocześnie zwiesza swoją objętość. Bezpośrednio po procesie palenia, kawa poddawana jest szybkiemu studzeniu, które ma zapobiec ulatnianiu się olejków aromatycznych.

Filiżanka do cappucino ze spodkiem Taika biała
Filiżanka do cappucino ze spodkiem z kolekcji Taika biała. Zdjęcie pochodzi ze sklepu HOME&friends.

Rocznie na świecie produkuje się obecnie blisko 8 milionów ton kawy. Największym dostawcą ziarna kawowego na świecie jest zdecydowanie Brazylia, z roczną wielkością produkcji wynoszącą około 2,8 mln ton.

Gatunki kaw

Współcześnie na świecie wyróżnia się około 40 podstawowych gatunków kawy będących kompozycjami mieszanek około tysiąca różnych jej aromatów. Dla obrotu towarowego a jednocześnie dla jej spożycia największe znaczenie ma wyłącznie kilka odmian, w tym Arabia, Robusta i Excela. Jednym z gatunków kaw jest słynny Kopi Luwak, czyli kawa, która budzi liczne kontrowersje, a jednocześnie posiada swoich wiernych koneserów. Pochodzi ona z Indonezji i uważana jest za najbardziej ekskluzywny napój. Uzyskiwana jest w sposób dość osobliwy, bowiem ziarna kawy najpierw stanowią pożywienie lokalnych ssaków, a następnie po przejściu przez ich system trawienny zebrane z ich odchodów ziarna poddawane są sterylizacji i dalszemu przerobowi. Jest jedną z najdroższych kaw oferowanych na świecie. Rocznie produkuje się jej około 500 kg. W Polsce za 450 gramów należy zapłacić około 1500 złotych. Za jej delikatny smak, kawa Kopi Luwak jest ceniona przez brytyjską rodzinę królewską.

Spożycie kawy na świecie

Zdecydowanie największymi na świecie „kawoszami” są Finowie. Każdy Fin spożywa rocznie 12 kg kawy. Kolejne miejsca zajmują odpowiednioobywatele następujących krajów: Szwecja – 22 kg, Dania, Holandia i Norwegia – 9 kg, Belgia i Niemcy – 7 kg, Grecja i Hiszpania – 4 kg. W Polsce podobnie jak w Wielkiej Brytanii, na jednego obywatela przypada rocznie 3 kg kawy, co oznacza, że przeciętny obywatel naszego kraju wypija dziennie tylko jedną filiżankę czarnego napoju.

Sposób parzenia kawy

W Polsce do niedawna kawa parzona była wyłącznie „po turecku”. Ta metoda polegała na wsypaniu zmielonej kawy do filiżanki i zalaniu jej wrzątkiem. Jednakże prawdziwą kawę po turecku przyrządza się w imbryku lub małym rondelku. Proporcje dobrze parzonej kawy po turecku przewidują, by na jedną filiżankę kawy przypadała jedna łyżka kawy i jedna łyżka cukru. Najpierw naczynie napełnia się do połowy wodą i lekko podgrzewa. Następnie wsypuje się do niego kawę i cukier. Wszystko należy cały czas mieszać i trzymać na średnim ogniu, trzykrotnie doprowadzając do wrzenia. Po trzecim zagotowaniu, gotowy napój można rozlać do filiżanek. Dość popularną metodą parzenia kawy jest wykorzystanie do tego celu popularnych w Polsce ekspresów do kawy, w tym ekspresu przelewowego, ekspresu mokka (tzw. kafeterii) i ekspresu ciśnieniowego.

Filiżanka do espresso ze spodkiem z kolekcji Taika niebieska
Filiżanka do espresso ze spodkiem z kolekcji Taika niebieska. Zdjęcie pochodzi ze sklepu HOME&friends.

Kawa a zdrowie

Spożywanie kawy od wielu lat budzi wiele kontrowersji i sporów w świecie nauki medycyny. Chodzi oczywiście o jej wpływ na zdrowie człowieka. Większość naukowców stwierdza, że kawa dostarcza ludzkiemu organizmowi cennych antyoksydantów, które neutralizują wolne rodniki, odpowiedzialne za niszczenie zdrowych komórek. Mogą one także poprawić mechanizmy obronne organizmu przed chorobami, w tym także nowotworami i chorobami wieńcowymi serca. Równie dobroczynne działanie przynosi zawarta w kawie kofeina. Przedłuża ona zdolność do długotrwałego wysiłku i zwiększa odporność na zmęczenie. Kofeina rozszerza oskrzela i ułatwia oddychanie, dzięki czemu kawę zaleca się pić kawę osobom cierpiącym na astmę i przewlekłe zapalenie oskrzeli. Składnik ten wpływa również na dobre samopoczucie, poprawia nastrój i zmniejsza uczucie przygnębienia. Badania wykazały także, że kawa wpływa na zmniejszenie ryzyka wystąpienia kamicy nerkowej, a zawarte w niej garbniki, mogą przeciwdziałać procesom powodującym próchnicę. Wbrew krążącym opiniom, picie kawy nie wpływa także na powstawanie przewlekłego nadciśnienia tętniczego, a kawa filtrowana lub rozpuszczalna nie ma wpływu na wzrost ciśnienia tętniczego krwi.

Nie zaleca się picia kawy osobom cierpiącym na nadkwasotę, gdyż napój ten wzmaga wydzielanie kwasów żołądkowych i żółci. Zbyt duże ilości spożywanej kawy przy jednoczesnym zbyt niskim spożyciu wapna mogą również zwiększyć ryzyko wystąpienia osteoporozy i złamań. Jak dotąd naukowy nie znaleźli jednak żadnych dowodów na negatywny wpływ kawy na rozwój chorób serca.

Ciekawostki o kawie

  • Każdego roku mieszkańcy Ziemi wypijają 400 miliardów filiżanek.
  • W 100 g kawy znajduje się około 60 ziarenek.
  • Wielkim fanem kawy był Ludwig van Beethoven. Podobno przed każdym przyrządzeniem kawy odliczał dokładnie 60 ziaren kawy na każdą filiżankę.
  • Pierwszy młynek do kawy został wprowadzony na rynek w Londynie w 1665 roku. Przez ponad 130 lat oprócz samochodów, młynki do kawy produkował potentat motoryzacyjny-Peugeot.
  • Największym producentem kawy jest Brazylia. Ponad pięć milionów mieszkańców tego kraju żyje właśnie z uprawy kawy.
  • Roczne spożycie kawy w Europie wynosi 160 litrów na osobę.
  • W Londynie do XVII wieku ziaren kawy używano jako lekarstwa przeciw alkoholizmowi i innymi dolegliwościom. Kawa sprzedawana tam była tylko w aptekach.
  • Amerykański naukowiec, Artur Klatsky po 10 latach badań doszedł do wniosku, że picie kawy chroni przed myślami samobójczymi i niweluje stres.
  • Palone ziarna kawy tracą swój aromat po około 2 tygodniach. Zmielona kawa traci aromat po godzinie, natomiast napar kawowy w ciągu kilkunastu minut.
  • Jednym z największych importerów kawy jest Japonia. Tylko w samym Tokio działa 10.000 kawiarni, nie licząc maszyn do kawy stojących na ulicach i w biurach.
reklama

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here